Ngày 26/3/2025, Ủy ban châu Âu công bố chiến lược Preparedness
Union. Trong đó có lời khuyên mỗi hộ gia đình nên có đủ đồ dùng
thiết yếu cho
ít nhất 72 giờ.
Danh sách mẫu gồm đồ ăn, nước, đèn pin, sạc dự phòng, radio, tiền
mặt và thuốc. Nhiều nước đã ra sổ tay riêng, ví dụ
Phần Lan.
Radio trong danh sách là để nghe thông báo chính thức. Nó không trả
lời được câu hỏi nhiều người lo nhất khi mất điện: con mình ở
trường có ổn không, bố mẹ ở bên kia thành phố thế nào, mọi người sẽ
gặp nhau ở đâu.
Nelos không liên quan và không được EU bảo trợ. Chúng tôi nhắc đến
chiến lược này vì nó là lý do nhiều gia đình ở châu Âu đang chuẩn
bị bộ đồ 72 giờ.
Khi mất điện, mạng di động trụ được bao lâu?
Thường chỉ vài giờ. Trạm phát sóng chạy bằng pin dự phòng, và pin
cạn trước khi điện lưới có lại. Vụ mất điện ở Tây Ban Nha và Bồ Đào
Nha ngày 28/4/2025 cho thấy rõ điều này:
-
Bồ Đào Nha mất điện gần 10 giờ. Trạm 4G/5G ở đó có pin dự phòng
chỉ đủ
từ 2 đến 8 giờ.
-
Lưu lượng mạng giảm
khoảng 90% ở Bồ Đào Nha và 80% ở Tây Ban Nha
so với bình thường. Sau vài giờ, các nút mạng trung gian hết pin
dự phòng và mạng càng yếu hơn.
-
WhatsApp và Telegram trở nên vô dụng. Một biên tập viên của
Xataka Android
viết rằng hôm đó không thể biết người thân đang ở đâu, có ổn
không.
Bài học: đừng chờ đến lúc mất sóng mới tìm cách liên lạc. Cách dự
phòng phải có sẵn, đã cài đặt và đã thử trước.
Các cách liên lạc khi không có sóng
Không có thiết bị nào làm được hết. Cách hợp lý là kết hợp: radio
FM để nghe tin chính thức, cộng một cách để nhắn trong gia đình.
| Cách |
Dùng để |
Liên lạc được với ai |
Giới hạn chính |
| Radio FM chạy pin | Nghe thông báo chính thức | Chỉ nghe, không nói được | Không liên lạc được với người nhà |
| Bộ đàm PMR446 | Nói chuyện bằng giọng nói | Người cùng kênh, trong tầm | Phải cùng nghe một lúc; không có bản đồ, không lưu tin |
| App nhắn qua Bluetooth/Wi-Fi (Briar, Bridgefy) | Nhắn tin chỉ bằng điện thoại | Người ở rất gần | Tầm ngắn, hợp với cùng tòa nhà hơn là khác khu phố |
| Radio LoRa + Nelos | Nhắn tin nhóm, vị trí trên bản đồ ngoại tuyến, báo cần giúp | Thành viên nhóm, trong tầm hoặc qua trạm lặp | Mỗi người cần một radio; tầm phụ thuộc địa hình và trạm lặp |
| Thiết bị nhắn tin vệ tinh | Nhắn ra ngoài vùng, gọi cứu hộ (SOS) | Bất kỳ ai, cả dịch vụ cứu hộ | Cần gói cước; cần nhìn thấy bầu trời; không hợp để chat nhóm liên tục |
Bộ đàm và LoRa bổ sung cho nhau: bộ đàm nhanh khi cần nói ngay,
LoRa giữ tin nhắn cho người lúc đó không cầm máy. Xem thêm
LoRa mesh và bộ đàm
và
LoRa mesh và thiết bị liên lạc vệ tinh.
Nelos làm được gì khi mất sóng
Nelos biến điện thoại và một radio LoRa nhỏ thành kênh liên lạc
riêng của gia đình, không cần trạm phát sóng, Internet hay máy chủ.
Điện thoại kết nối với radio qua Bluetooth; radio phát tin nhắn và
vị trí trực tiếp tới radio của người khác.
Khi mạng di động sập, gia đình bạn vẫn có thể:
- Nhắn tin nhóm và nhắn riêng. Tin được lưu lại, nên người không cầm máy lúc đó vẫn đọc được sau.
- Xem vị trí của nhau trên bản đồ ngoại tuyến. Mỗi người tự chọn bật hay tắt chia sẻ vị trí.
- Đánh dấu điểm hẹn bằng waypoint của nhóm, ai cũng thấy trên bản đồ.
- Gửi cảnh báo Cần trợ giúp tới các thành viên trong nhóm. Cảnh báo không được gửi tới số 112, dịch vụ cứu hộ hay đội ngũ Nelos.
Trong điều kiện tốt, hai radio nói chuyện trực tiếp với nhau. Radio
thông thường không chuyển tiếp tin cho nhau; để đi xa hơn, tin cần
đi qua một
trạm lặp
đặt ở chỗ cao, hoặc một radio đã bật chế độ tiếp sóng (chế độ này
tốn pin hơn).
Radio LoRa ở châu Âu dùng băng tần quanh 868 MHz. Khi mua, hãy chọn
đúng phiên bản cho châu Âu.
Khi chưa có radio, Nelos vẫn dùng được bản đồ ngoại tuyến, lịch sử
di chuyển và waypoint cá nhân trên điện thoại. Nhắn tin, lập nhóm
và chia sẻ vị trí thì cần radio.
Thêm gì vào bộ 72 giờ
Chỉ cần thêm hai thứ (ba nếu các thành viên ở xa nhau), nhưng phải
chuẩn bị khi mạng còn chạy.
- Mỗi người một radio LoRa cầm tay. Ví dụ Wio Tracker L1 Pro: cài sẵn MeshCore, kết nối với Nelos qua Bluetooth, pin tới khoảng 5 ngày tùy cách dùng. Giá xem ở trang Thiết bị.
- Sạc dự phòng cho điện thoại, kèm cáp cho cả điện thoại và radio. Khi chạy nền, Nelos dùng khoảng hơn 1% pin mỗi giờ trên cả Android và iOS*.
- Nếu các thành viên ở xa nhau: một trạm lặp đặt ở chỗ cao, ví dụ trên mái nhà hoặc ban công tầng cao. Trạm lặp cần được lắp trước, không phải lúc đã mất điện.
Vẫn giữ radio FM chạy pin trong bộ: nó là cách nghe thông báo chính thức.
Việc cần làm trước:
- Cài Nelos trên điện thoại của mọi người và tải bản đồ ngoại tuyến của khu vực bạn sống.
- Kết nối mỗi điện thoại với radio của mình, tạo nhóm gia đình và mời mọi người vào.
- Đánh dấu điểm hẹn trên bản đồ bằng waypoint của nhóm.
- Thử một lần: gửi tin từ nhà tới trường học hoặc chỗ làm để biết tầm thực tế trong khu của bạn.
- Mỗi lần kiểm tra bộ đồ 72 giờ, sạc luôn radio và sạc dự phòng.
* Trong thử nghiệm thực tế của chúng tôi (khoảng 18 giờ mỗi máy,
phần lớn khi di chuyển, GPS nền bật, radio đã kết nối, 5G và
Bluetooth bật), Nelos dùng khoảng 1,2% pin mỗi giờ trên Galaxy S25
Ultra và 1,5% trên iPhone 13 Pro khi chạy nền. Mức thực tế tùy máy,
sóng và cài đặt.
Kế hoạch liên lạc gia đình khi mất điện
Thiết bị chỉ có ích khi cả nhà biết sẽ làm gì. Một kế hoạch ngắn,
thống nhất trước, quan trọng hơn thiết bị đắt tiền.
- Giờ báo bình an. Ví dụ 8 giờ sáng và 8 giờ tối, mỗi người bấm Check-in trong Nelos. Check-in gửi vị trí hiện tại cùng một lời nhắn ngắn, hiện trên bản đồ nhóm trong 24 giờ, và cho biết ai đã nhận được.
- Hai điểm hẹn. Một điểm gần nhà, một điểm ngoài khu phố phòng khi không về nhà được. Lưu cả hai thành waypoint của nhóm.
- Ai đón trẻ. Ghi rõ người nào đón con ở trường, và người thay thế nếu người đó không tới được.
- Người liên lạc ngoài vùng. Một người thân ở nơi khác, ai gọi được thì báo cho người này. Nelos chỉ nối những người trong tầm radio, không nối ra ngoài vùng.
- Bản giấy. Số điện thoại quan trọng, địa chỉ điểm hẹn và giờ báo bình an, để cùng bộ đồ 72 giờ.
Thử kế hoạch một lần mỗi năm, ví dụ vào một buổi tối cuối tuần: tắt
dữ liệu di động và Wi-Fi, rồi chỉ dùng Nelos trong một giờ.
Những giới hạn cần biết
Nelos là cách để gia đình nhắn cho nhau khi mất sóng, không phải hệ
thống cứu hộ. Trước khi mua, hãy biết rõ những điều sau:
- Không gọi được 112. Cảnh báo Cần trợ giúp chỉ tới thành viên trong nhóm, không tới đội ngũ Nelos. Để gọi cứu hộ khi không có sóng, cần thiết bị vệ tinh hoặc PLB.
- Mỗi người cần một radio, cài đặt từ trước. Bạn không nhắn được cho người không có radio, hay chưa vào nhóm.
- Tầm phủ không cố định. Tòa nhà, đồi núi, vị trí ăng-ten và trạm lặp đều ảnh hưởng. Trong thành phố không có trạm lặp, hai nhà cách xa nhau có thể không liên lạc trực tiếp được.
- Chỉ tin nhắn ngắn và vị trí. Không gọi thoại, không gửi ảnh.
- Vẫn cần điện. Điện thoại cần sạc dự phòng; radio và trạm lặp cũng cần được sạc đầy trước.
- Không thay radio FM. Nelos không nhận thông báo chính thức của chính quyền.
Hướng dẫn
liên lạc cho tình huống khẩn cấp và thảm họa
giải thích kỹ hơn khi nào cần thiết bị vệ tinh hoặc PLB.
Câu hỏi thường gặp
Preparedness Union là gì?
Là chiến lược chuẩn bị ứng phó khủng hoảng mà Ủy ban châu Âu công bố
ngày 26/3/2025. Một phần của nó là lời khuyên mỗi hộ gia đình có đủ
đồ thiết yếu cho ít nhất 72 giờ.
Nelos có được EU khuyến nghị không?
Không. Nelos không liên quan đến EU và không nằm trong danh sách
chính thức nào. Nelos là một cách để lấp chỗ trống về liên lạc gia
đình trong bộ đồ 72 giờ.
Dùng radio LoRa ở châu Âu có cần giấy phép không?
Không cần giấy phép riêng. Radio LoRa ở châu Âu dùng băng tần quanh
868 MHz; hãy mua đúng phiên bản châu Âu và để nguyên cài đặt vùng.
Cần bao nhiêu radio?
Mỗi người cần nhắn tin một radio. Nếu các thành viên ở xa nhau,
thêm một trạm lặp ở chỗ cao.
Tin nhắn đi được bao xa?
Không có con số cố định. Tầm phụ thuộc tòa nhà, địa hình, ăng-ten
và trạm lặp, nên hãy thử ngay trong khu bạn sống khi mạng còn chạy.
Nelos có mất phí không?
Nelos miễn phí tải và dùng, không cần tài khoản hay gói cước. Nelos
Pro là gói mua một lần, không bắt buộc. Bạn chỉ trả tiền radio.
Nelos có thay được thiết bị vệ tinh hoặc số 112 không?
Không. Nelos chỉ dùng để liên lạc trong nhóm của bạn; tin nhắn và
cảnh báo không tới số 112 hay đội ngũ Nelos. Để gọi cứu hộ khi
không có sóng, hãy dùng thiết bị vệ tinh hoặc PLB.
Nguồn
Nelos là một sản phẩm độc lập, không liên kết, không được tài trợ hay chứng thực bởi Liên minh châu Âu hay cơ quan nhà nước nào. Bài viết này chỉ mang tính tham khảo, không phải hướng dẫn ứng phó khẩn cấp; hãy làm theo hướng dẫn của cơ quan chức năng địa phương.